Servicemenu
Hoofdnavigatie
Gezondheidszorg in Afghanistan
Carola Voorberg (46) is twee keer voor het Rode Kruis naar Afghanistan afgereisd. De eerste keer als verpleegkundige in 1999 toen de Taliban nog aan de macht was. In 2006 is ze nog eens 2,5 jaar terug gegaan als Hospital Project Manager. Ze is net een paar maanden terug en geniet van haar vrije tijd in Nederland.
Na haar studie verpleegkunde wilde ze in rampgebieden haar steentje bijdragen en directe hulp verlenen aan de mensen die het hardst medische zorg nodig hebben. ICRC maakt het mogelijk om waar ook ter wereld gezondheidszorg te bieden aan mensen die het anders niet krijgen. De keuze Rode Kruis was snel gemaakt. In 1992 is Carola voor het eerst uitgezonden door het Rode Kruis als verpleegkundige. Vele uitzendingen tot op de dag van vandaag volgden, voornamelijk in Afrika en het Midden-Oosten.
Waarom Afghanistan?
Waar hulp nodig is ga ik heen. Ik ben in een ziekenhuis in Pakistan begonnen, vlak bij de Afghaanse grens. Daar heb ik regelmatig Afghanen behandeld die vol passie vertelden over hun land; het vliegeren en met de hele familie en vrienden gezellig picknicken. Toen het Rode Kruis me vroeg om in Afghanistan te werken hoefde ik niet lang na te denken. Ik was benieuwd naar het land waar ik zulke mooie verhalen over had gehoord. Afghanen zijn slimme, leuke mensen, fijn om mee samen te werken. Ik heb zelf niet veel van het land kunnen zien, maar ik was er en heb het gevoel en de emoties ervaren.
Wat is het grootste verschil tussen 1999 en 2008 in Afghanistan?
In 1999 was de Taliban aan de macht in Afghanistan. De gezondheidszorg verliep een stuk minder gestructureerd. Veel viel onder je eigen verantwoordelijkheid. Buiten het ziekenhuis en het aangrenzende compound (woonverblijf) kwam ik niet. Met de auto werd ik van en naar het ziekenhuis gebracht.
Het land is nu in wederopbouw. De gezondheidszorg wordt veel landelijker en gestructureerder aangepakt. Voor het hele land wordt één lijn aangehouden. Overleg en samenwerking is veel belangrijker geworden, ook met de hoogste organen binnen de gezondheidszorg. Er is nu ook meer bewegingsvrijheid. Er wordt weer gedanst, foto's gemaakt en feest gevierd. In 1999 was dat nog verboden. Wijde kleren en een hoofddoek dragen vrouwen nog steeds. Westerse vrouwen moeten de Afghaanse vrouwen volgen met kleding, zo ook ik. Mannen mogen best een spijkerbroek dragen als ze willen.
Voelde je je weleens onveilig in Afghanistan?
Ik heb me nooit onveilig gevoeld. Niet tijdens de Taliban en niet na de val van de Taliban. Onder de Taliban voelde de bevolking zich veiliger dan nu, ondanks dat er nu veel meer kan en mag.
De eerste keer in Afghanistan liep ik alleen maar van de compound naar het ziekenhuis. Tijdens mijn laatste bezoek werkte ik afwisselend in vier klinieken en zag ik iets meer van het land. Op de ochtend van vertrek naar een kliniek moest de beveiliging groen licht geven. Gaven ze dat niet, mocht je ook niet vertrekken. Er was dan bijvoorbeeld gevaar op bermbommen of er was die nacht een bermbom afgegaan. Ik vertrouwde er altijd op dat ze goed advies gaven en wisten wat er speelde. Bang ben ik nooit geweest.
Hoe is het om als westerse vrouw in Afghanistan te werken?
Mensen staren je na en kijken, je bent en blijft een westerse. Ik heb daar mee om leren gaan. Natuurlijk is het weleens frustrerend en heb je er geen zin in. Afghanen hechten veel waarde aan aanzien. De laatste keer in Afghanistan was ik project manager, wat respect geeft. Toch moest mijn vrouwelijke baas uit Kabul of onze hoofd delegatie soms overkomen om beslissingen te nemen. Zij staan hoger in rang en daar wordt meer naar geluisterd. Voor Afghaanse vrouwen is het nog moeilijker, daar wordt nog minder naar geluisterd. Een kwart van het personeel is maar vrouw, de rest is man.
Man vrouw verhouding
Ik was - vooral tijdens mijn tweede bezoek - ondersteunend. Ik had meer een educatieve rol naar het personeel in het ziekenhuis. Bij Afghaanse mannen mag je als vrouw niet alle handelingen verrichten. Ze zijn daar niet gewend dat je als vrouw een man aanraakt. Bij acute noodgevallen mocht ik natuurlijk wel helpen. Soms vond ik het moeilijk om de cultuurswitch te maken. Je eerste reactie - als je bijvoorbeeld iemand tegen komt - is een hand geven. Dit kan niet bij Afghaanse mannen.
Kun je het leed nog zien als je er woont?
Absoluut. Je ziet het elke dag. In de winter is het rond de 5 graden. Sommige mensen hebben geen kachels en komen met zware onderkoelingsverschijnselen, anderen hebben geen eten. Lang niet alle kinderen kunnen naar school. Er zijn daar kinderziekten die in Nederland al lang niet meer voorkomen. Je hebt daar niet de middelen en apparatuur om de juiste zorg te verlenen. Je gaat echt terug naar de basis.
De ziekenhuizen van de ICRC zijn voor iedereen gratis. Elke dag werken we er hard aan om de ziekenhuizen onder de bevolking te profileren en mensen op zorg te attenderen.
Wat doet het leed in Afghanistan met je?
Je waardeert veel meer de kleine dingen in het leven. In een mum van tijd kun je alles kwijt zijn. In het westen hebben we veel luxe problemen. We maken ons druk om bijna niets. Het is een groot contrast met Nederland. Kinderen in Afghanistan sterven onder je ogen aan ziektes die wij niet meer kennen. Je voelt je dan zo machteloos.
Zou je weer terug willen naar Afghanistan?
Eerst wil ik lekker genieten van mijn vrijheidsgevoel. Ik kan in Nederland gaan en staan waar ik wil. Hier heb ik mijn eigen huis en zie ik mijn vrienden en familie vaak en wanneer ik wil. Dat gevoel moet eerst afzwakken en in balans zijn. Daarna gaat het ongetwijfeld weer kriebelen…
